عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

370

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

بوده ظريفى با اقتباس از قرآن - و از داستان يوسف - گفته است : ايّهذا العزيز قد مسّنا الضّر * رجميعا و أهلنا اشتات و لنا فى الرّحال شيخ كبير * و لدينا بضاعة مزجاة يعنى : اى عزيز مصر به همهء ما گزند رسيده و كسان ما سرگشته و پريشان شده‌اند . ما را در خانه پدرى پيرى است و همراه ما سرمايه‌اى ناچيز . عسل الموصل - كحل إصفهان . عشر الأهواز - كنوز قارون . عشق العفيف - دعوة السنّة . عشر فارس - كنوز قارون . عصا الأعرج . در نزديكى ، به عصاى لنگ مثل زنند زيرا كه آدم لنگ به جهت نياز به چوبدستى خود ، چون بنشيند آن را كنار خود گذارد پس در هر حال - چه نشسته و چه برخاسته - چوبدستى وى پهلوى او باشد . عصا الجبان . در مثل گويند چوبدستى شخص ترسو بلند باشد و البته او به جهت سستى و ناتوانى چوب بلندى بر مىگيرد و آن چنان پندارد كه دشمن از چوب بلند بيشتر مىترسد تا از چوب كوتاه . عصا المسلمين . ( كنايه است از يگانگى مسلمانان ) . ابو عمرو بن العلاء گفته ، در مثل گويند : « شقّ فلان عصا المسلمين » يعنى : فلان عصاى مسلمانان را شكست ، منظور اين است كه يگانگى و اتّحاد آنها را از هم پاشيد . و « شقّ العصا » يعنى از فرمان كسى سرباز كشيد . عصا موسى . عصا يا چوبدستى موسى . خداوند فرمود : « وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى . قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَ أَهُشُّ بِها عَلى غَنَمِي وَ لِيَ فِيها مَآرِبُ أُخْرى » « 1 » . شوخ طبعى دربارهء عصا گفته :

--> ( 1 ) - سورهء طه - 17 .